ระวัง ภาวะแทรกซ้อนที่พบได้บ่อยในผู้ป่วยที่ให้ อาหารสายยาง !การเฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อนจากการให้อาหารทางสายยาง (Enteral Nutrition) เป็นหัวใจสำคัญของการดูแลผู้ป่วยที่บ้านครับ เพราะหากตรวจพบได้เร็วจะช่วยลดความรุนแรงและป้องกันการติดเชื้อที่อันตรายถึงชีวิตได้
"4 กลุ่มภาวะแทรกซ้อน" ที่ผู้ดูแลต้องสังเกตอย่างใกล้ชิดครับ:
1. ภาวะแทรกซ้อนทางระบบทางเดินหายใจ (อันตรายที่สุด)
สาเหตุหลักเกิดจากการที่อาหาร "ไหลย้อน" กลับขึ้นมาแล้วหลุดเข้าไปในหลอดลม
การสำลัก (Aspiration): สังเกตอาการไอ หอบเหนื่อย หน้าเขียว หรือมีเสียงครืดคราดในลำคอขณะให้อาหาร
ปอดอักเสบ (Pneumonia): หากผู้ป่วยมีไข้ หายใจเร็ว และมีเสมหะมากหลังจากเริ่มให้อาหารทางสายยาง อาจเป็นสัญญาณว่ามีการสำลักลงปอดไปแล้ว
วิธีป้องกัน: ต้องยกศีรษะสูง 30-45 องศา เสมอ และคงท่านั้นไว้หลังอาหาร 1 ชั่วโมง
2. ภาวะแทรกซ้อนทางระบบทางเดินอาหาร (พบบ่อยที่สุด)
ท้องอืด (Distension): หน้าท้องตึงหรือบวมขึ้น เกิดจากมีลมในท้องมากหรือย่อยไม่ทัน
อาหารค้าง (Residual): เมื่อใช้ไซริงค์ดูดเช็กก่อนมื้อถัดไป พบอาหารเดิมค้างอยู่เกิน 100-150 มล.
ท้องเสีย (Diarrhea): ถ่ายเหลวเกิน 3 ครั้งต่อวัน อาจเกิดจากอาหารปนเปื้อน หรือสูตรอาหารเข้มข้นเกินไป
ท้องผูก (Constipation): เกิดจากการขาดกากใยหรือดื่มน้ำไม่เพียงพอ
3. ภาวะแทรกซ้อนทางกายภาพ (จากตัวสายยาง)
สายยางอุดตัน: น้ำหรืออาหารไหลผ่านไม่ได้ มักเกิดจากล้างสาย (Flush) ไม่สะอาด หรือบดยาไม่ละเอียด
แผลกดทับ: สังเกตปีกจมูกหรือรูจมูกว่ามีรอยแดงหรือแผลเปื่อยจากการที่สายยางกดทับเป็นเวลานานหรือไม่
สายยางเลื่อนหลุด: ขีดเครื่องหมายบนสายยางเคลื่อนที่ไปจากตำแหน่งเดิมที่พยาบาลทำไว้
4. ภาวะแทรกซ้อนทางเมตาบอลิซึม (ระบบภายใน)
ภาวะขาดน้ำ (Dehydration): ปากแห้ง ผิวหนังไม่ยืดหยุ่น ปัสสาวะสีเข้มและน้อยลง
น้ำตาลในเลือดสูง: พบได้บ่อยในผู้ป่วยเบาหวานที่ได้รับสารอาหารไม่สมดุล
📊 ตารางสรุป: อาการที่ "ต้องหยุดให้อาหาร" และรีบไปโรงพยาบาล
อาการที่พบ การแก้ไขเบื้องต้น
ไอ หรือสำลักขณะให้ หยุดทันที จับตะแคงหน้า ป้องกันสำลักซ้ำ
หน้าท้องแข็งตึง เจ็บปวด หยุดให้อาหารและแจ้งแพทย์ทันที
สายยางหลุดออกมา ห้ามใส่กลับเอง ให้ปิดแผลด้วยผ้าสะอาดแล้วไปโรงพยาบาล
ดูดอาหารเก่าค้างได้เยอะมาก งดมื้อนั้นไปก่อน และเช็กซ้ำในอีก 1 ชั่วโมง
💡 เคล็ดลับ
การป้องกันที่ดีที่สุดคือ "การล้างสาย (Flush)" ด้วยน้ำต้มสุกสะอาด 30-50 มล. ทั้งก่อนและหลังให้อาหารหรือยาครับ และอย่าลืมเปลี่ยนพลาสเตอร์ที่ติดจมูกทุก 1-2 วันเพื่อลดการระคายเคืองผิวหนังนะครับ
